up

De werkagenda

De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) beschrijft in deze werkagenda zijn visie, missie, werkvormen en vier kernthema’s voor de komende raadsperiode (2015-2019):

Deze kernthema’s geven richting aan de adviezen en activiteiten van de RVS in de komende vier jaar. Binnen deze kernthema’s heeft de Raad in het voorjaar drie adviesonderwerpen gekozen waaraan nu al wordt gewerkt. Daarnaast geeft de Raad hier vast een blik op mogelijke adviesonderwerpen voor 2016 en erna.

  •  
  • Opgaven
  • Verschuivende verhoudingen
  • Anders naar de wereld kijken
  • Hoe?
  • Visie en missie

    De relaties tussen volksgezondheid en andere domeinen in de samenleving veranderen. Er ontstaan nieuwe sociale verbanden, die soms de gevestigde orde van zorg, welzijn, wonen en werken uitdagen. Bestaande functies, taken en rollen veranderen of verdwijnen, terwijl er ook weer nieuwe bijkomen. Ook technologische innovaties en initiatieven van burgers beïnvloeden de inrichting van de samenleving. Dit alles heeft belangrijke gevolgen voor de verhoudingen tussen burgers, professionals, maatschappelijke organisaties en overheden. Lokale overheden hebben meer verantwoordelijkheden gekregen, van burgers wordt meer eigen verantwoordelijkheid verlangd, professionals dienen zowel specialisten als generalisten te zijn.

  • Opgaven

    Deze veranderingen scheppen een gunstig klimaat voor nieuwe ideeën en trends zoals personalisering van zorg. Andere geluiden worden gehoord, nieuwe initiatieven krijgen kansen. Maar remmende krachten zijn er ook. Door toegenomen onzekerheden houden mensen en organisaties vast aan het bestaande. Zij willen gevestigde belangen veiligstellen, hun eigen positie ‘bewaken’. Het enthousiasme om te vernieuwen staat tegenover de hechting aan het oude.

  • Verschuivende verhoudingen

    Beide bewegingen kunnen blind maken. De eigen beperkingen worden niet (meer) gezien, er is geen oog voor andere opvattingen. Deze verschuivende verhoudingen vragen om een partij die uiteenlopende opvattingen bevraagt: zowel van degenen die verandering propageren, als van hen die verandering afremmen.

  • Anders naar de wereld kijken

    De RVS wil deze partij zijn. Het is de missie van de Raad andere perspectieven te laten zien en daarmee ook richting te geven aan beleid en praktijk. Aan een beweging, visie of opvatting zitten altijd meerdere kanten: de Raad wil juist ‘die andere kant’ signaleren, uitlichten, onder de aandacht brengen. Een goed advies van de RVS laat mensen en organisaties in het brede domein van volksgezondheid en samenleving anders naar de wereld kijken: dat kan schuren met wat vertrouwd of geïdealiseerd is, maar juist daarom perspectief bieden.

  • Hoe?

    Hoe? In de komende periode legt de RVS zich toe op het analyseren van bestaande en het ontwikkelen van nieuwe organisatorische, sociale en ethische zienswijzen. De Raad zal dit doen door vanzelfsprekendheden te benoemen, blinde vlekken te signaleren, daar waar nodig taboes te doorbreken en nieuwe manieren van denken en doen aan te reiken.

  • Nieuwe verhoudingen, nieuwe werkvormen

    De RVS streeft bij zijn projecten en adviezen naar verschillende vormen van samenwerking, onderzoek en presentatie. De samenwerking met bekende en nieuwe partijen in het domein van volksgezondheid en samenleving zal de RVS op vernieuwende wijze vormgeven.

    De ‘voorgangers’ van de RVS, de RMO en RVZ, hebben in de afgelopen jaren nieuwe werkvormen toegepast. Zij hebben daar goede ervaringen mee opgedaan, en de RVS zet deze traditie voort. Naast reguliere onderzoeksmethoden, zoals data- en beleidsanalyses en raadpleging van experts, zal de RVS gebruikmaken van experimentele benaderingen. Zo is al eerder gewerkt met kunstateliers en de participatie van koplopers uit het veld. Verder zijn exposities en living labs in samenwerking met andere partijen mogelijk.

    Tot slot kiest de RVS voor variatie bij de presentatie van zijn projecten, verkenningen en adviezen. Behalve in de vorm van geschreven adviezen, zal de Raad bij de presentatie van zijn adviezen van andere communicatievormen en sociale media gebruik maken. Hij zal het publieke debat aanjagen en met behulp van online publicaties de inhoud van zijn adviezen en andere producten actualiseren.

  •  
  • Mensen met een verstandelijke beperking
  • Systeemverantwoordelijkheid in het publieke domein
  • Samenwerken in de jeugdhulp
  • Adviezen in voorbereiding

    De RVS heeft bij de start van zijn werkzaamheden drie adviesonderwerpen ter hand genomen:

    • mensen met een verstandelijke beperking
    • systeemverantwoordelijkheid in het publieke domein
    • samenwerken in de jeugdhulp

  • Mensen met een verstandelijke beperking

    Onder meer gaat dit advies aandacht besteden aan de volgende vragen:

    In beleid, uitvoering en onderzoek wordt de groep mensen met een verstandelijke beperking voortdurend gecategoriseerd, terwijl er een grote variatie bestaat in individuele mogelijkheden en ondersteuningsbehoefte. De decentralisaties bieden meer mogelijkheden voor maatwerk, maar hoe realistisch is de aanname dat het dus wel goed komt? Welke groepen lopen specifiek risico?

    In hoeverre is deelname aan de samenleving door mensen met een verstandelijke beperking een realistisch perspectief? Hoe kan meer ruimte komen voor verschillen? Wat willen mensen met een verstandelijke beperking zelf?

    Welke steunstructuren zijn mogelijk bij een terugtredende overheid?

  • Systeem-verantwoordelijk-heid in het publieke domein

    Dit adviestraject richt zich op de rol van de overheid in een teruggedrongen uitvoeringspraktijk. Daarbij heeft de term ‘systeemverantwoordelijkheid’ zijn intrede gedaan. Het lijkt het huidige antwoord te zijn op de vraag naar de nieuwe rol van de overheid in het maatschappelijk verkeer. Maar wat is systeemverantwoordelijkheid eigenlijk? Hoe ziet die eruit en waaruit bestaat het? Welke veronderstellingen en vooronderstellingen gaan schuil achter het gebruik van deze term?

    De term lijkt vooral te passen in de logica van het (oude) systeemdenken waarin samenhang en sturing, consistentie en uniformiteit uitgangspunten zijn en waar de rijksoverheid als de hoeder van het publieke domein wordt beschouwd. Dit denken staat haaks op de opvatting dat pluriformiteit, ongelijksoortigheid en eigenstandige dynamiek in de samenleving besloten liggen en dat de overheid dient te zorgen voor voldoende checks & balances. Tegen deze achtergrond verkent de Raad in dit adviestraject de wijze waarop de overheid haar eigen rol definieert.

  • Samenwerken in de jeugdhulp

    Kinderen en gezinnen die een vorm van professionele ondersteuning of zorg nodig hebben, hebben baat bij professionals die elkaar weten te vinden en, daar waar nodig, ook samenwerken. Hulp- en zorgvragen van kinderen en gezinnen vallen niet zomaar binnen één lijn, discipline of specialisme. Logisch, want het leven is nu eenmaal geen koker. Goede samenwerking tussen professionals uit verschillende lijnen en specialismen lijkt een voorwaarde voor het bieden van passende zorg aan kinderen en gezinnen. Een gebrek aan samenwerking binnen het stelsel van jeugdhulp heeft in het verleden bovendien tot onwenselijke situaties geleid, waarin passende zorg te laat of zelfs helemaal niet kwam.

    Samenwerken in de ondersteuning van en hulp aan kinderen en gezinnen is één van de belangrijkste opgaven voor het gedecentraliseerde stelsel van jeugdhulp. Eén die niet vanzelf gaat. Ten eerste kunnen veel verschillende partijen bij deze opgave betrokken zijn. Ten tweede zijn de onderlinge verhoudingen tussen onderwijs, huisartsen, gemeentelijke jeugdhulp, jeugdgezondheidszorg en gespecialiseerde (jeugd)zorg aan bestuurlijke veranderingen onderhevig. Daarnaast zijn er, ondanks het feit dat de term ‘samenwerken’ door alle partijen en op alle niveaus (van uitvoerend tot bestuurlijk) gebezigd wordt, in 2015 nog veel onduidelijkheden en onzekerheden ten aanzien van (nieuwe vormen van) samenwerking. ‘Samenwerken’ is een containerbegrip: er gaat een zoektocht achter schuil naar wat voor samenwerking rond kinderen en gezinnen eigenlijk wenselijk, nodig en mogelijk is. De RVS beoogt deze zoektocht met een aantal richtinggevende noties te ondersteunen

Mogelijke adviesonderwerpen?

De RVS verkent op dit moment of, en zo ja, hoe en wanneer de navolgende onderwerpen in de komende jaren aan de orde komen. Dat kan in verschillende vormen. Naast een advies kan het bijvoorbeeld ook gaan om een verkenning, tentoonstelling, film of essay.

Bovenstaande posters zijn getoond tijdens de presentatiebijeenkomst van de RVS op 30 september 2015